İçerik Yönetim Sistemleri

Merhabalar,

Bu yazımızda içerik yönetim sistemlerinden bahsediyor olacağız. Başlıklar şeklinde ilerleyeceğimiz bir yazı olacak. Öyleyse hemen başlayalım.

İçerik yönetim sistemi nedir?

İçerik yönetim sistemi(Content Management System – CMS – Yazımızın devamında CMS kısaltmasını kullanacağız), aslında tüm kodlamaları yapılmış bir PHP/ASP/Java/JavaScript projesidir. Yani siz bir web sitesi oluşturacağınız zaman, sıfırdan başlayıp kodlama yaparak siteyi oluşturmak yerine bedava yada ücretli olarak bir CMS edinebilirsiniz ve sitenizin bütün içeriğini bu sistem üzerinden yönetebilirsiniz. Bu da haliyle hiç kodlama bilgisi olmayan yada zamanı olmayanlar için bir hayli kolaylık sağlıyor. Şöyle bir karşılaştırma yaparak CMS hakkında daha iyi bir bilgi edinebiliriz: Sadece HTML ve CSS kullanarak oluşturduğunuz bir statik siteye bir içerik eklemek istediğiniz zaman bunu yeni bir html sayfası oluşturarak yaparsınız, yani biraz zahmetli işler söz konusu. Fakat bir CMS kullandığınızda işler daha kolay, kullandığınız CMS’nin yönetim arayüzüne girip, oradan istediğiniz gibi içerik ekleyip, düzenleyip, silebilirsiniz. Sanırım bu karşılaştırmadan sonra CMS hakkında daha somut bir örnek canlanmıştır.

En çok kullanılan içerik yönetim sistemleri nelerdir?

  1. WordPress: En çok kullanılan CMS, WordPress’dir. Hatta şuan bu yazıyı wordpress sistemi üzerinden okumaktasınız. Çok kullanılmasının sebepleri arasında, kolay yönetilebilmesi, community’sinin çok geniş olması, yani karşılaştığınız her hangi bir sorunda internette çok rahat bi’ şekilde çözümleri bulabilirsiniz. Bu da haliyle wordpress’si çekici kılıyor. Bunun dışında yüzlerce eklenti ve teması olması da ayrı bir çekici tarafı wordpress’in.
  2. Joomla: WordPress sitemine göre biraz daha ayrıntılı bir CMS’dir. Ayrıntıdan kast ettiğim şey şu, bir yazı ekleyeceğiniz zaman bu yazının daha çok detayı ayarlayabiliyorsunuz. Yani wordpress biraz daha kendisi yaparken bu tarz şeyleri, Joomla bu konuda biraz daha sizi özgür bırakıyor “ne yaparsam yap, karışmıyorum ben pek bi’ şeye, sen ne diyorsan o” diyor bize. Bu nedenle, eğer “sistemin herşeyi benim elimde olsun” diyorsanız, tercih etmeniz gereken CMS budur.
  3. Drupal: Daha önce WordPress ve Joomla kullandım fakat Drupal’ı hiç kullanmadım desem doğrudur. Fakat araştırdığım kadarıyla kullanılma sırasında Joomla’dan sonra geldiğini ve joomla’ya göre daha fazla özelleştirilebilir yanı olduğu söyleniyor.

İçerik yönetim sistemlerinin çalışma prensibi nedir?

Çalışma prensipleri aslında oldukça basittir. Sitenin ayarları ve bütün içerikler veritabanında tutulur. CMS’de bu veritabanındaki verileri kullanarak bize sayfayı hazırlar ve gösterir. Bu sayede içeriğin yönetilebilir olması sağlanıyor. Peki bu kadar basit ise neden kendimiz yapmıyoruz? dediğinizi duyar gibiyim. Cevap vermeye çalışayım, öncelikle herkes biz programcılar gibi kod bilgisine sahip değil, örneğin bir esnaf bir site açmak istediğinde oturup sıfırdan kendisi kodlayamaz işte bu noktada içerik yönetim sistemleri devreye giriyor ve ensaf amcamıza/teyzemize gerekli tüm kolaylığı sağlıyor, her ne kadar bu sistemleri bile kullanamayanlar olsa bile 🙂 Peki biz programcılar neden kendimiz yazmıyoruz da hazır bir CMS kullanıyoruz? Cevabım şu şekilde; Zamanınız varsa tabii ki de oturup kendiniz yazabilirsiniz. Fakat güvenlik, performans gibi sorunlar doğacaktır. Bu nedenle daha çok hazır CMS’leri kullanıp kendimize göre özelleştiriyoruz. Tabii ki de çok spesifik projelerde kendi CMS sisteminizi yazmanız gerekebilir. Örneğin büyük bir şirket web sitesi hazırlıyor iseniz, hazır CMS’ler isteklerinizi karşılamayabilir-ki büyük ihtimal karşılamayacaktır- bu noktada kendi CMS’inizi yazma işine girişebilirsiniz.

İçerik yönetim sistemlerini kurmak için neler gereklidir?

Eğer bir hosting yada server üzerinde herkesin ulaşabileceği şekilde kurmak istiyorsanız, sadece CMS’in dosyalarının olması gereklidir. Tabii bunun öncesinde bazı sistem gereksinimlerinin ayarlanmış olması gerekir. Eğer sadece hosting hizmeti alıyorsanız, çok büyük ihtimal bu sistem gereksinimleri hosting firmanız tarafından sağlanmıştır; eğer sunucu üzerine çalışıyor iseniz, bir web sunucu(apache/nginx vb.) ve veritabanı(mysql/mssql/sqlite vb.) yazılımına ihtiyacınız olacaktır. Peki öncelikle ben sadece kendim görebileyim siteyi bi’ güzel hazırlayayım daha sonra herkese açarım diyorsanız ne yapmanız gerekli bunu cevaplayayım. Bir çok popüler CMS’in Bakım Modu özelliği vardır eğer bu modu açarsanız sadece yetkili kişiler sitenin tam halini görebilir, diğer kullanıcılar ise “Bakım Modundayız” gibi bir ileti içeren bir sayfa görür sadece. Fakat yinede içiniz elvermiyorsa-ki içinizin elvermemesi gibi bi’ durum olmaması gerekiyor son derece güvenli sistemlerdir popüler CMS’ler- o zamanda kendi bilgisayarınızda sadece sizin görebileceğiniz şekilde kurmanız için öncelikle yine sunucu üzerine çalışıyormuş gibi bir web sunucu ve veritabanı yazılımına ihtiyacınız var. Aslında bakacak olursak sunucu üzerine çalışmak ile lokalde çalışmak hemen hemen aynı şey. Sonuçta sunucu(server) dediğimiz cihazlar’da bir bilgisayar sistemi değil mi aslında? Lokal sisteminiz ile arasındaki tek fark 7/24 açık kalabilecek özelliklere sahip olmaları. Yani eğer isterseniz kendi bilgisayarınızdaki bir web siteyi de internet erişimine açabilirsiniz. Tek yapmanız gereken modenizinde 8080 portunu açmanız ve web tarayıcınızdan IP adresinize girmek. Peki neden herkes böyle yapmıyor? dediğinizi duyar gibiyim. Aslında network açısından bakarsak detaylı bir cevap vermek gerekir fakat özet geçmek gerekirse, modemimizi her açıp kapattığımızda ip adresimiz değişiyor bu nedenle kullanıcılarınıza sürekli yeni ip adresinizi vermek zorundasınız tabi http://www.site.com gibi bir domain yerine, 127.0.0.1 gibi bir adres vermek pek hoş olmayacaktır kullanıcılar açısından. Ha, birde bilgisayarınızın 7/24 açık olması gerekiyor haliyle, bu da yüklü bir elektrik faturası demek. En iyisi siz hiç lokal bilgisayarınızı internete açmak ile uğraşmayın, işi profesyonellerine bırakıp bir web hosting yada sunucu hizmeti satın alın.

İçerik yönetim sistemlerini kurarken nelere dikkat etmek gerekir?

  • Yönetici hesabınızın şifresini güçlü, kolay kolay tahmin edilemez bir şey seçmelisiniz. Tabii güçlü şifre oluşturacağım diye unutacağınız bir şeyi de şifre olarak seçmeyin.
  • Çoğu popüler CMS, kurulum aşamasında veritabanınızdaki tablolar için ön-ek(wp_ wordpress’in default tablo ön-ek’idir mesela) belirleminizi ister, default olarak yazılmıştır fakat siz isterseniz bunu değiştirebilirsiniz. Ben bu default değerin, güvenlik açısından değiştirilmesi taraftarıyım. Bu sayede olası bir güvenlik açığı durumunda kötü niyetli kişilerin işini zorlaştırmış oluyorsunuz.
  • Kurarken değil belki ama kullanırken kesinlikle dikkat etmeniz gereken bir konu: İnternette her bulduğunuz tema’yı ya da eklentiyi kurmayın sisteminize. Özellikle de normalde ücretli satılan temalar ve eklentileri, ücretsiz buldunuz diye hemen kurmayın. Çünkü çoğunda sisteminize zarar verebilecek malware yazılımlar bulunuyor. Yani kötü niyetli insanlara kendi elinizle sitenizi vermiş oluyorsunuz. Eğer kod bilginiz varsa açıp kodlarını bir okuyun derim daha sonra sisteminize dahil edersiniz. Fakat yinede ücretli tema ve eklentilerin, ücretsiz şekilde korsan olarak kurulması etik olarak çok yanlış bi’şey. Kod bilginiz varsa büyük ihtimal sizde programcısınızdır. Olaya şu açıdan bakın lütfen: kendi yaptığınız bir eklenti yada temayı, internette ücretsiz olarak dağılmasından rahatsız olursunuz değil mi? İşte bu nedenle sizde başka yazılımcıların ürünlerini bu şekilde kullanmayın. Emek hırsızlığına ‘hayır’ deyin!
  • Yine kullanırken, sürekli güncellemeleri kontrol etmekte fayda var. Güvenlik ve performans açısından her zaman için en güncel sürümü kullanmak daha doğrudur.

İçerik yönetim sistemleri hakkında söyleyebileceklerim bu kadardı. Umarım faydalı bir yazı olmuştur.
Başka bir yazımda görüşmek dileğiyle esenle kalın…

Not: Bu yazıyı, üniversitedeki İçerik Yönetim Sistemleri dersindeki ödev için yazdım. Yazım ve imla hatalarını daha sonra düzeltip tekrar yayınlayacağım.

Reklamlar

Yorum yazmak için;

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s